dlatego wprowadzany jest do drugiej kolumny, gdzie z góry spływa świeża woda. Rozcieńczony kwas solny, który powstaje w drugiej kolumnie, wprowadzany jest do pierwszej kolumny. Tutaj ściekając z góry rozpuszcza chlorowodór, który w dużym stężeniu idzie wprost z pieca. Jak widać, w przeciwprądzie najbardziej stężony roztwór HCl spotyka się w dolnej części pierwszej kolumny ze stężonym chlorowodorem gazowym, zaś gaz pozbawiony już częściowo chlorowodoru styka się z coraz słabszym roztworem, a wreszcie z czystą wodą u góry drugiej kolumny, gdzie chlorowodór zostaje do reszty pochłonięty. Stężony kwas solny wypływa z pierwszej kolumny. Przepływ chlorowodoru przez aparaturę odbywa się na skutek działania specjalnej pompy.

2. Otrzymywanie kwasu solnego z soli kamiennej

Metoda ta polega na reakcji wymiany między stężonym kwasem siarkowym i chlorkiem sodu. Reakcja zachodzi w specjalnej retorcie

żeliwnej, w temperaturze około 300° (rys. 63): -HCL NaCl + H2SO4->

-> NaHSO4 + HCl f

Kwaśny siarczan sodu ogrzewa się następnie w innych piecach z chlorkiem sodu do wyższych temperatur:

NaHSO4 + NaCl -» -* Na2SO4 + HCl f

Produktem ubocznym jest tu siarczan sodu, sól Glaubera.

Piec pracuje metodą ciągłą, tzn. bez przerwy, przerabiając na dobę kilka ton NaCl. W miarę zużycia surowców dosypuje się nowe ilości soli kamiennej i dolewa kwasu siarkowego, usuwając jednocześnie specjalnymi rurami kwaśny siarczan sodu.

Obfity strumień chlorowodoru, który się tu wywiązuje, opuszcza środowisko reakcji. Gaz jest następnie odpylany i chłodzony oraz prze-

NaHS04

Rys. 63. Retorta do otrzymywania kwasu solnego z soli kamiennej

138

prowadzany do absorberów, w których przepływa nad wodą i jest przez nią wchłaniany. I tutaj stosowana jest zasada przeciwprądu.

Po przejściu przez szereg pochłaniaczy reszta nie pochłoniętego jeszcze chlorowodoru dostaje się do wieży absorpcyjnej, wypełnionej koksem lub pierścieniami porcelanowymi, po których z góry spływa świeża woda (rys. 64). Z wieży

płynie woda (ściślej: bardzo roz-                                         .-*— Woda

cieńczony kwas solny) do absorberów i coraz bardziej nasyca się chlorowodorem. Najbardziej stężony jest kwas w absorberze najdalszym od wieży, a najbliższym pieca. Stąd zlewa się go do zbiorników, a następnie transportuje do miejsca przeznaczenia w cysternach ze stali kwasoodpornej lub w naczyniach kamionkowych.

Jak widzimy, w obydwu poznanych technicznych metodach produkcji kwasu solnego surow- so/ny-cem jest sól kamienna.

Kwas solny otrzymywany metodą syntetyczną posiada mniej

zanieczyszczeń niż kwas otrzymany drugą metodą.

Rys. 64. Pochłaniacze i wieża absorpcyjna do pn Jukcji kwasu solnego

§ 61. Zastosowanie kwasu solnego

Kwas solny ma duże zastosowanie w przemyśle metalurgicznym. Stosuje się go przy oczyszczaniu powierzchni żelaza i przedmiotów metalowych pokrytych warstwą tlenków. Kwas solny reaguje z tlenkami metali, tworząc z nimi rozpuszczalne chlorki (patrz ćwicz. 70—73), i w ten sposób powierzchnia metalu zostaje oczyszczona. Dlatego także używa się go do oczyszczenia powierzchni blachy przed lutowaniem. Usuwa on z powierzchni przeznaczonej do spojenia tlenki metali, które przeszkadzałyby w dokładnym przyleganiu lutowanych części. Kwas solny ma zastosowania także w przemyśle włókienniczym i garbarskim.

139