W doświadczeniach naszych jeden z otrzymanych kwasów byl lotny, drugi nietrwały. Z probówki ulatniał się chlorowodór lub dwutlenek węgła. Reakcję wymiany między niektórymi solami i kwasami stosuje się w praktyce dla otrzymania innych soli i kwasów.

§ 46. Zestawienie sposobów otrzymywania kwasów, zasad i soli

W rozdziaie poprzednim poznaliśmy reakcje, w których z soli można otrzymać zasadę lub kwas.

Zestawmy teraz wszystkie poznane sposoby otrzymywania zasad i kwasów.

1.   Zasady otrzymać można przez

a)   działanie niektórych metali na wodę,

np.:                           2Na ¦+- 2H2O -> 2NaOH + H2

ogólnie: 2 Me + 2H2O ~s- 2 MeOH -f H2

b)  reakcję niektórych tlenków metali z wodą:

Na2O + H2O -> 2NaOH

Me2O + H,O -> 2MeOH

c)   działanie na niektóre sole innymi zasadami:

FeSO4 + 2NaOH -> Fe(OH)2 + NaaSO4

MeR + MejOH ->¦ MeOH + MexR Me! — symbol atomu innego metalu.

2.   Kwasy otrzymywać można przez

a)   reakcję tlenków kwasowych z wodą,

b)  działanie na niektóre sole innym kwasem:

2NaNO3 + H2SO4 -> 2HNO3 -f- Na2SO4

MeR + HRi -*. MeRx + HR

Rj — reszta kwasowa innego kwasu.

Przykłady reakcji przytoczonych tutaj poznaliśmy w rozdziale poprzednim.

Zestawienie reakcji otrzymywania soli

W § 42 poznaliśmy następujące reakcje, w których wyniku powstają sole:

1.   reakcja wodorotlenku metalu z kwasem,

2.   reakcja metalu z kwasem,

114

3.   reakcja tlenku metalu z kwasem,

4.   reakcja wodorotlenku metalu z tlenkiem niemetalu (bezwodnikiem kwasowym),

5.   reakcja tlenku metalu z tlenkiem niemetalu,

6.   bezpośrednia synteza metalu i niemetalu. Reakcje powyższe obrazuje nam załączona tabela.

J_

W par. 45 dowiedzieliśmy się, że sól można także otrzymać w reakcji wymiany między solą, a kwasem lub zasadą.

Pytania:

1.   Przytocz przykłady reakcji, których równania ogólne podane są w ostatnim paragrafie.

2.   Napisz równanie reakcji między zasadą potasową oraz:

a)  chlorkiem cynku,

b)  siarczanem cynku,

c)  chlorkiem glinu,

d)  siarczanem glinu.

3.   Napisz równanie reakcji między wodorotlenkiem sodu a:

a)   azotanem cynku,

b)  azotanem miedziowym,

c)   azotanem glinu.

4.   Napisz równanie reakcji między kwasem siarkowym i:

a)  azotanem sodu,

b)  chlorkiem sodu.

. 115