których powstaje woda. Napisz odpo-

' \ \ [ I. I i ! 1. L

W n-hi oy.iKicziiina składu wagowego wody zredukowano okre-si.j.ią ilość tlenku miedziowego wodorem i wyznaczono masę powstałej miedzi i wody. W jednym z doświadczeń otrzymano następujące wyniki: masa rurki z tlenkiem miedziowym == 673,280 g „ „ „ miedzią po redukcji = 613,492 g masa powstałej wody                        = 67,282 g

Oblicz na podstawie tych danych, ile tlenu przypada na 1 g wodoru w wodzie. Wynik należy zaokrąglić do całości.

§ 32. Nadtlenek wodoru

Wodór z tlenem tworzy prócz wody jeszcze inny związek, zwany nadtlenkiem wodoru, o wzorze H2O2. W bardzo małych ilościach spotyka się go w wodzie deszczowej i w wodzie ze śniegu.

Nadtlenek wodoru jest cieczą lepką, bezbarwną, 1,5 raza cięższą od wody. Krzepnie w temperaturze —0,9°. Rozpuszcza się dobrze w wodzie, alkoholu i eterze. W handlu spotykamy go w postaci 30% roztworu pod nazwą perhydrolu i 3% roztworu, zwanego wodą utlenioną.

Ćwiczenie 39. Nalej do kolby o pojemności 100 ml wody utlenionej do pełna. Kolbę zatkaj korkiem z rurką odprowadzającą i lekko ogrzewaj (rys. 44). Wydzielający się gaz zbierz do probówki nad wodą. Sprawdź tlejącym łuczywem, jaki gaz się wydzielił.

Ćwiczenie 40. Nalej do probówki wody utlenionej i obserwuj uważnie przez chwilę; następnie wrzuć do probówki szczyptę dwutlenku manganu (braunsztynu) i zbadaj tlejącym łuczywem wydzielający się gaz.

Nadtlenek wodoru jest substancją nietrwałą, wydziela łatwo wolny tlen już w zetknięciu ze szklanymi ściankami probówki, a także przy ogrzewaniu i pod działaniem światła słonecznego według reakcji:

H2O2------> H2O + O

Atomy tlenu łączą się następnie w cząsteczki:

20-----* O2

82

Rys. 44. Rozkład nadtlenku wodoru podczas ogrzewania

W ćwiczeniu 40 przyśpieszyliśmy rozkład nadtlenku wodoru przez dodanie małej ilości braunsztynu. Braunsztyn jest tu katalizatorem, tj. substancją, która zmienia szybkość reakcji, ale sama nie bierze w niej udziału.

Nadtlenek wodoru rozkłada się w zetknięciu z wieloma innymi substancjami. Przy obmywaniu wodą utlenioną ran i skaleczeń obserwujemy powstawanie piany. Tworzy się

ona z banieczek tlenu, który wydziela się z nadtlenku wodoru w zetknięciu z krwią. Tlen atomowy, wydzielający się z nadtlenku wodoru, zabija bakterie i dlatego wody utlenionej używa się do przemywania ran i płukania gardła.

Ćwiczenie 41. Dodaj kroplę wody utlenionej do roztworu farbki do bielizny. Co zaobserwujesz ?

Wskutek właściwości utleniających nadtlenek wodoru niszczy barwniki. Używa się go do bielenia tkanin, jedwabiu i piór oraz do rozjaśniania włosów.

Obecność nadtlenku wodoru rozpoznajemy za pomocą kleiku jodoskrobiowego.

Ćwiczenie 42. Nalej do probówki parę ml kleiku skrobiowego z małą ilością jodku potasu. Dolej do tej mieszaniny trochę wody. Czy obserwujesz jakieś zmiany ? Dolej teraz parę kropli wody utlenionej. Co teraz obserwujesz ? Czym wytłumaczysz niebieskie zabarwienie skrobi ?

Wskutek utleniającego działania nadtlenku wodoru potas z jodku potasu łączy się z tlenem, a wydziela się wolny jod, który zabarwia skrobię na niebiesko.

W laboratorium można otrzymać nadtlenek wodoru działając na nadtlenek baru kwasem siarkowym.

Ćwiczenie 43. Trochę nadtlenku baru (około 1 g) zalej rozcieńczonym kwasem siarkowym, a po chwili odsącz lub zlej znad osadu

83