1

Stężenie roztworu może być wyrażone:

a)   w procentach wagowych,

b)  liczbą gramocząsteczek substancji rozpuszczonej w 1 litrze roztworu,

c)  liczbą gramorównoważników substancji rozpuszczonej w 1 litrze roztworu.

Stężenie obliczone w procentach wagowych wyraża liczba gramów rozpuszczonej substancji w 100 gramach roztworu, np. pięcioprocentowy (5%) roztwór siarczanu miedziowego zawiera 5 g tej soli w 100 g roztworu, a 40% roztwór alkoholu zawiera 40 g alkoholu w 100 g roztworu.

W praktyce laboratoryjnej podczas przyrządzania roztworów substancji, które mają wejść ze sobą w reakcję chemiczną, znaczenie ma nie liczba gramów, lecz gramocząsteczek lub gramorównoważników substancji rozpuszczonej.

Roztwór zawierający jedną gramocząsteczkę substancji rozpuszczonej w jednym litrze roztworu nazywamy roztworem molowym (oznaczamy go 1 m).

Na przykład jednomolowy (1 m) roztwór kwasu siarkowego H2SO4 zawiera 1 mol tzn. 98 g tego kwasu w jednym litrze roztworu.

Roztwór zawierający jeden gramorównoważnik substancji rozpuszczonej w jednym litrze roztworu nazywamy roztworem normalnym (In).

Jednonormalny (In) roztwór kwasu siarkowego zawiera 98 g : 2 = = 49 g tego kwasu w jednym litrze roztworu.

Pytania:

1.  Zmieszano z wodą: a) glinę, b) kredę, c) sól kuchenną, d) cukier, e) mąkę, f) kryształy nadmanganianu potasu, g) kryształy siarczanu miedziowego. W którym przypadku otrzymano roztwory?

2.  Jakie czynniki przyśpieszają rozpuszczanie się substancji? Podaj przykłady.

3.  Dlaczego po otwarciu butelki z wodą sodową wydzielają się z niej pęcherzyki gazu ?

4.  Oblicz, ile gramów soli kuchennej zawiera: a) 50 g 2% jej roztworu, b) 250 ml 1 m roztworu tej soli?

5.  Posługując się wykresem rozpuszczalności odpowiedz:

a) jaka jest rozpuszczalność saletry potasowej w temperaturze 40°?

78

b) ile gramów saletry potasowej rozpuści się w 100 g wody w temperaturze 20 ° ?

6.  Do 100 g wody o temperaturze 20° wsypano 35 g ałunu. Czy po dokładnym sproszkowaniu i zmieszaniu sól rozpuści się całkowicie ? Ile soli pozostanie na dnie zlewki ? Do jakiej temperatury należy ogrzać roztwór, aby dana ilość ałunu rozpuściła się całkowicie ?

7.  Ile gramów kwasu siarkowego zawarte jest w 500 ml 1 n roztworu tego kwasu ?

§ 31. Skład jakościowy i ilościowy wody

Przez długi czas wodę uważano za substancję prostą, dopiero pod koniec wieku XVIII ustalono, że jest ona związkiem chemicznym. Po spaleniu mieszaniny wodoru i tlenu otrzymano produkt reakcji, w którym rozpoznano zwykłą wodę.

Doświadczenie to posłużyło nie tylko do ustalenia składu jakościowego wody — wymierzono przy tym także objętościowy stosunek reagujących gazów.

Przeprowadzając w pracowni spalanie wodoru przekonaliśmy się, że produktem reakcji jest woda.

Sprawdzimy obecnie, w jakim stosunku objętościowym łączy się wodór z tlenem.

Ćwiczenie 37. Rurkę grubościenną zatykamy korkiem gumowym, przez który przełknięte są dwa przewody miedziane. Rurkę napełniamy wodą, zanurzamy otwartym końcem do wysokiego naczynia z wodą i umieszczamy w statywie (rys. 42). Na górny koniec rurki nałożone są cztery pierścienie gumowe w równych, niewielkich odstępach. Spełniają one rolę podziałki — z ich pomocą możemy wymierzyć objętości reagujących gazów. Do rurki wprowadzamy tlen do poziomu drugiego pierścienia, a następnie wodór do poziomu czwartego pierścienia. Objętości tlenu i wodoru są więc sobie równe. Druciki łączymy z biegunami cewki indukcyjnej — iskra elektryczna wywołuje gwałtowną reakcję pomiędzy wodorem i tlenem. Gdy pozostały gaz ostygnie, sprawdzamy, jaką zajmuje objętość. Następnie zatykamy rurkę palcem, wyjmujemy z naczynia, odwracamy i tlejącym łuczywkiem badamy, jaki gaz w niej pozostał. Ile objętości tlenu, a ile wodoru zostało użyte w reakcji ?

79