I

Oddzielenie wody od rozpuszczonych w niej soli mineralnych przeprowadzić można w laboratorium.

Ćwiczenie 31. Kolbę destylacyjną napełniamy wodą wodociągową i boczną rurkę kolby łączymy z chłodnicą (rys. 38). Wodę ogrzewamy do wrzenia, a parę skroploną w chłodnicy zbieramy do zlewki (odbieralnika). Otrzymaliśmy wodę destylowaną. Termometr umocowany w korku wskazuje temperaturę, w której odbywa się destylacja.

Rys. 38. Destylacja wody

Proces zamiany wody w parę i ponowne przeprowadzenie pary w wodę przez jej ochłodzenie nazywamy destylacją.

Aparat destylacyjny składa się z dwu części: kolby, w której ogrzewamy wodę, i chłodnicy. Budowa chłodnicy jest następująca: Do rurki wewnętrznej a dostaje się para wodna, która jest oziębiona przez zimną wodę przepływającą w płaszczu zewnętrznym b. Para wskutek obniżenia temperatury skrapla się i spływa do odbieralnika. Zastosowana tu jest zasada przeciwprądu, często używana w produkcji fabrycznej: para skraplająca się płynie w jednym kierunku, a woda oziębiająca ją w kierunku przeciwnym. Para oddaje ciepło, a woda w płaszczu zewnętrznym pobiera je.

Ćwiczenie 32. Kilka kropli wody destylowanej odparuj, jak w ćwiczeniu poprzednim. Co obserwujesz ?

72

Woda destylowana jest wolna od wszelkich zanieczyszczeń. Nazywamy ją chemicznie czystą.

Woda destylowana w naczyniach szklanych zawiera jednak minimalne domieszki rozpuszczonego szkła. Aby tego uniknąć, należałoby do destylacji używać naczyń platynowych. Po pewnym czasie woda destylowana zawiera też rozpuszczone powietrze.

Woda destylowana jest bez smaku, bo nie zawiera soli mineralnych. Używana jest w przemyśle chemicznym, w pracowniach chemicznych, w aptekach.

Woda deszczowa jest produktem naturalnej destylacji, która odbywała się w temperaturze niższej niż temperatura wrzenia wody. Zawiera ona rozpuszczone gazy wchodzące w skład powietrza oraz zawiesiny pyłu.

§ 29. Właściwości wody

W temperaturach od 0° do 100° pod ciśnieniem 1 Atm woda jest cieczą bezbarwną, przybierającą w grubszych warstwach odcień nie-bieskawozielony. Woda chemicznie czysta nie posiada smaku ani zapachu. W temperaturze 0° pod ciśnieniem 1 Atm woda krzepnie przechodząc w stały stan skupienia. Lód, śnieg, grad lub szron — to postacie wody w stanie stałym. W temperaturze 100° pod ciśnieniem 1 Atm odbywa się wrzenie wody i gwałtowna jej zamiana w parę.

Parowanie wody odbywa się w każdej temperaturze, zjawisko to jest czynnikiem powodującym krążenie wody między atmosferą a skorupą ziemską. Ciekawą właściwością wyody jest jej anormalna rozszerzalność cieplna. Przy ogrzewaniu od 0° do +4° woda kurczy się (inaczej niż inne ciała), a dopiero powyżej +4° zwiększa się jej objętość. Dana ilość wody posiada w temperaturze +4° najmniejszą objętość, a zatem największą masę właściwą (gęstość) = lg/cm3.

Również charakterystyczną właściwością wody jest wzrost jej objętości w chwili zamarzania. Ze 100 ml wody powstaje 109 ml lodu, a więc gęstość lodu jest mniejsza niż wody.

Zwiększenie objętości wody zawartej w szczelinach skalnych podczas krzepnięcia powoduje pękanie i kruszenie skał.

73